کمردرد در بارداری یکی از رایجترین مشکلاتی است که بسیاری از زنان با آن روبهرو میشوند. این درد ممکن است از نظر شدت و زمان آن در افراد مختلف متفاوت باشد و گاهی انجام فعالیتهای روزمره را دشوار کند. به همین دلیل، آگاهی از علت بروز کمردرد، شناخت علائم طبیعی و هشداردهنده و همچنین آشنایی با روشهای کاهش و پیشگیری از آن، اهمیت زیادی دارد.
در ادامهی این مطلب، به مهمترین نکاتی که هر مادر باردار باید درباره کمردرد در بارداری بداند، میپردازیم تا با آگاهی بیشتری این دوران را سپری کنید. پس تا انتها با سیسمونی اسپرینگ همراه باشید.
توجه: این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیهی پزشک نیست. شما باید در صورت تجربهی هرگونه کمردرد غیرطبیعی یا نگرانکننده در دوران بارداری، برای بررسی دقیق و دریافت درمان مناسب، با پزشک متخصص مشورت کنید.
کمردرد در بارداری به چه معنی است؟
کمردرد در بارداری به احساس درد، گرفتگی یا ناراحتی در ناحیه کمر گفته میشود که در اثر تغییرات طبیعی بدن در طی دوران بارداری ایجاد میشود. این درد ممکن است در قسمت پایین کمر، اطراف لگن یا ناحیهی پشت احساس شود و شدت آن از یک ناراحتی خفیف تا دردی که انجام برخی فعالیتهای روزمره را دشوار میکند، متغیر باشد. بسیاری از زنان باردار در مقطعی از بارداری این مشکل را تجربه میکنند و در اغلب موارد، این وضعیت به بیماری یا آسیب ستون فقرات ارتباطی ندارد. کمردرد ممکن است از سهماهه اول آغاز شود، اما معمولاً با پیشرفت بارداری و افزایش فشار وارد شده به ستون فقرات، شدت آن بیشتر میشود. با این حال، زمان شروع و شدت درد در همه زنان یکسان نیست و عواملی مانند وضعیت بدنی، آمادگی جسمانی، تعداد بارداریها و سابقه کمردرد پیش از بارداری میتوانند بر آن تأثیر بگذارند.
مهمترین عواملی که احتمال بروز کمردرد در بارداری را افزایش میدهند عبارتاند از:
| ۱ | افزایش وزن و وارد شدن فشار بیشتر به ستون فقرات و عضلات کمر |
| ۲ | بزرگ شدن رحم و تغییر مرکز ثقل بدن |
| ۳ | شل شدن رباطها و مفاصل لگن در اثر تغییرات هورمونی |
| ۴ | ضعیف شدن نسبی عضلات شکم و افزایش فشار بر عضلات کمر |
| ۵ | ایستادن یا نشستن طولانیمدت |
| ۶ | بلند کردن نادرست اجسام و فشار آوردن به بدن |
| ۷ | سابقه کمردرد یا مشکلات اسکلتیعضلانی قبل از بارداری |
در بیشتر موارد، این کمردرد بخشی از تغییرات طبیعی این دوران محسوب میشود و با رعایت اصول صحیح نشستن، ایستادن، خوابیدن و انجام تمرینهای مناسب از جمله یوگا در بارداری میتوان شدت آن را کاهش داد. البته اگر درد شدید، ناگهانی یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، باید هرچه سریعتر توسط پزشک بررسی شود.
علائم کمردرد در بارداری
کمردرد در بارداری همیشه به یک شکل ظاهر نمیشود. بعضی از مادران تنها احساس درد خفیفی در قسمت پایین کمر دارند، اما بعضی دیگر هنگام راه رفتن، نشستن، بلند شدن یا حتی تغییر وضعیت خواب، درد بیشتری را تجربه میکنند. شدت این درد در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً با پیشرفت بارداری بیشتر میشود.
رایجترین علائم کمردرد در بارداری عبارتاند از:
| ۱ | درد مداوم یا گاهبهگاه در قسمت پایین کمر |
| ۲ | احساس گرفتگی یا کشیدگی عضلات کمر |
| ۳ | درد در ناحیه لگن یا بالای باسن |
| ۴ | درد پس از ایستادن یا نشستن طولانیمدت |
| ۵ | احساس ناراحتی هنگام خم شدن یا بلند کردن وسایل از روی زمین |
| ۶ | افزایش درد هنگام بلند شدن از رختخواب یا تغییر وضعیت بدن |
| ۷ | درد هنگام راه رفتن یا بالا و پایین رفتن از پلهها |
| ۸ | احساس خستگی در عضلات کمر پس از انجام کارهای روزمره |
محل احساس درد نیز در همه زنان یکسان نیست. برخی فقط در قسمت پایین کمر احساس ناراحتی میکنند، اما در بعضی دیگر، درد در اطراف لگن یا پشت باسن نیز احساس میشود. گاهی این درد تا پشت ران ادامه پیدا میکند، اما معمولاً از زانو پایینتر نمیرود.
یکی دیگر از ویژگیهای کمردرد در بارداری این است که با استراحت یا تغییر وضعیت بدن، شدت آن کمتر میشود و دوباره با فعالیتهایی مانند ایستادن طولانی، پیادهروی زیاد یا انجام کارهای سنگین افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، بسیاری از مادران در پایان روز یا پس از انجام کارهای روزانه، درد بیشتری را احساس میکنند.
بیشتر موارد کمردرد در بارداری طبیعی هستند، اما همیشه علت یکسانی ندارد. گاهی تنها به دلیل فشار واردشده به کمر ایجاد میشود، اما در برخی موارد میتواند نشانهی وجود یک مشکل دیگر در بدن باشد. به همین دلیل، پزشک علاوه بر بررسی محل و شدت درد، به علائم همراه و زمان شروع آن نیز توجه میکند تا علت اصلی کمردرد مشخص شود.
…::: مطلب پیشنهادی: اشتباهات رایج در خرید سیسمونی (10 مورد) :::…
کمردرد در بارداری چه زمانی خطرناک است؟
اگرچه همانطور که گفتیم بیشتر موارد کمردرد در بارداری ناشی از تغییرات طبیعی بدن هستند و جای نگرانی ندارند، اما گاهی این درد میتواند نشانهی یک بیماری، عفونت یا حتی عارضهای مرتبط با بارداری باشد. به همین دلیل نباید همه دردهای کمر را طبیعی تلقی کرد.
در صورت مشاهدهی هر یک از علائم زیر، لازم است هرچه سریعتر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- درد بسیار شدید یا ناگهانی: اگر کمردرد بهطور ناگهانی شروع شود، شدت زیادی داشته باشد یا به مرور زمان بدتر شود، باید توسط پزشک بررسی شود؛ بهویژه اگر با استراحت کاهش پیدا نکند.
- همراه شدن درد با انقباض رحم: کمردردی که بهصورت ریتمیک و همراه با سفت شدن شکم ایجاد شود، بهخصوص پیش از هفته ۳۷ بارداری، ممکن است از علائم زایمان زودرس باشد.
- تب، لرز یا احساس بیماری: وجود تب همراه با کمردرد میتواند نشانهی عفونت کلیه یا سایر عفونتها باشد و نیاز به ارزیابی و درمان فوری دارد.
- درد هنگام ادرار یا مشاهده خون در ادرار: این علائم ممکن است به عفونت مجاری ادراری یا سنگ کلیه مرتبط باشند. عفونت ادراری در دوران بارداری باید سریع درمان شود، زیرا در صورت پیشرفت میتواند به کلیهها آسیب برساند و خطر زایمان زودرس را افزایش دهد.
- بیحسی یا ضعف پاها: اگر کمردرد با بیحسی، گزگز، ضعف عضلات پا یا اختلال در راه رفتن همراه باشد، ممکن است نشاندهنده فشار روی اعصاب ستون فقرات باشد و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
- بیاختیاری در ادرار یا مدفوع: این وضعیت بسیار نادر اما اورژانسی است و میتواند نشانهی آسیب شدید به اعصاب ستون فقرات باشد. در چنین شرایطی باید بدون تأخیر به اورژانس مراجعه کرد.
- خونریزی واژینال یا خروج مایع از واژن: کمردرد همراه با خونریزی، یا خروج مایع آمنیوتیک میتواند نشانهی مشکلات مهم بارداری باشد و باید فوراً توسط متخصص بررسی شود.
…::: مطلب پیشنهادی: کریر تا چند ماهگی قابل استفاده است؟ (راهنمــای جــامع) :::…
راهکارهای جلوگیری از کمردرد در بارداری
پیشگیری از کمردرد در بارداری همیشه امکانپذیر نیست، زیرا بخشی از این درد به تغییرات طبیعی بدن در این دوران مربوط میشود. با این حال، رعایت چند نکته ساده میتواند فشار واردشده به کمر را کاهش دهد و احتمال بروز یا شدت کمردرد را تا حد زیادی کم کند. همچنین اگر از ابتدای بارداری به وضعیت بدن و سبک زندگی خود توجه داشته باشید، معمولاً راحتتر میتوانید این دوران را پشت سر بگذارید.
| ۱ | وضعیت صحیح بدن را حفظ کنید |
| ۲ | از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید |
| ۳ | فعالیت بدنی منظم داشته باشید |
| ۴ | کفش مناسب بپوشید |
| ۵ | به وضعیت خواب خود توجه داشته باشید |
| ۶ | افزایش وزن را تحت نظر پزشک مدیریت کنید |
| ۷ | از ایستادن یا نشستن طولانیمدت پرهیز کنید |
| ۸ | در صورت نیاز از وسایل حمایتی استفاده کنید |
-
وضعیت صحیح بدن را حفظ کنید
طرز صحیح ایستادن، نشستن و راه رفتن نقش مهمی در کاهش فشار روی ستون فقرات دارد. هنگام ایستادن، شانهها را صاف نگه دارید، از قوز کردن خودداری کنید و وزن بدن را بهطور مساوی روی هر دو پا تقسیم کنید. هنگام نشستن نیز بهتر است از صندلی دارای تکیهگاه مناسب استفاده کنید و کف پاها را کاملاً روی زمین قرار دهید.
-
از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید
بلند کردن وسایل سنگین میتواند فشار زیادی به عضلات و مهرههای کمر وارد کند. اگر ناچار به جابهجایی وسیلهای هستید، به جای خم کردن کمر، زانوها را خم کنید و جسم را تا حد امکان نزدیک بدن نگه دارید.
-
فعالیت بدنی منظم داشته باشید
فعالیت بدنی مناسب در دوران بارداری و ورزشهای سبک و ایمن که پزشک یا ماما آنها را تأیید کردهاند، به تقویت عضلات کمر، شکم و لگن کمک میکنند و احتمال کمردرد را کاهش میدهند. پیادهروی، شنا، یوگا و تمرینهای کششی مخصوص دوران بارداری از جمله فعالیتهایی هستند که برای بیشتر مادران باردار مناسب هستند.
-
کفش مناسب بپوشید
استفاده از کفشهای راحت، استاندارد و دارای پاشنه کوتاه و پهن به حفظ تعادل بدن کمک میکند و فشار کمتری به کمر وارد میشود. در مقابل، کفشهای پاشنهبلند یا کفشهای کاملاً تخت ممکن است باعث تشدید کمردرد شوند.
-
به وضعیت خواب خود توجه داشته باشید
بهترین وضعیت خواب برای بیشتر زنان باردار، خوابیدن به پهلو، بهویژه پهلوی چپ است. قرار دادن یک بالش بین زانوها و در صورت نیاز یک بالش زیر شکم، میتواند فشار واردشده به کمر و لگن را کاهش دهد و خواب راحتتری ایجاد کند.
-
افزایش وزن را تحت نظر پزشک مدیریت کنید
افزایش وزن در دوران بارداری طبیعی و ضروری است، اما افزایش وزن بیش از مقدار توصیهشده، فشار بیشتری به ستون فقرات وارد میکند. رعایت رژیم غذایی متعادل و پیروی از توصیههای پزشک درباره میزان افزایش وزن، به کاهش احتمال کمردرد کمک میکند.
-
از ایستادن یا نشستن طولانیمدت پرهیز کنید
اگر به دلیل شغل یا شرایط روزانه مجبور هستید مدت زیادی بنشینید یا بایستید، هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه وضعیت خود را تغییر دهید، چند قدم راه بروید یا حرکات کششی ملایم انجام دهید. این کار از خستگی عضلات کمر جلوگیری میکند.
-
در صورت نیاز از وسایل حمایتی استفاده کنید
در برخی مادران، پزشک ممکن است استفاده از کمربند مخصوص بارداری را توصیه کند. این وسیله با حمایت از شکم و کاهش فشار روی کمر، میتواند در کاهش درد و افزایش راحتی هنگام انجام فعالیتهای روزمره مؤثر باشد.
جمعبندی
کمردرد در بارداری اگرچه میتواند باعث بروز مشکلاتی شود، اما در بیشتر موارد با آگاهی، مراقبت صحیح و پیگیری بهموقع قابل مدیریت است. مهمترین نکته این است که هیچ درد مداوم یا غیرعادی را نادیده نگیرید و در صورت ایجاد هرگونه نگرانی، با پزشک یا ماما مشورت کنید. توجه به سلامت جسم، استراحت کافی و رعایت توصیههای تخصصی، به شما کمک میکند دوران بارداری را با آرامش بیشتری سپری کنید و برای تولد نوزاد خود به بهترین شکل آماده شوید.
مطالب مرتبط:
- بهترین میوه ها در بارداری (11مورد) + تاثیر میوه در زیبایی
- احساس سرما در بارداری (5 علت اصلی) + راهکارها و درمان
- مدیریت استرس در بارداری (6 راهکار موثر)
- کنترل وزن در دوران بارداری (4 راهکار عملی)
- اهمیت ورزش در دوران بارداری چیست؟
