کمردرد در بارداری یکی از رایجترین مشکلاتی است که بسیاری از زنان با آن روبهرو میشوند. این درد ممکن است از نظر شدت و زمان آن در افراد مختلف متفاوت باشد و گاهی انجام فعالیتهای روزمره را دشوار کند. به همین دلیل، آگاهی از علت بروز کمردرد، شناخت علائم طبیعی و هشداردهنده و همچنین آشنایی با روشهای کاهش و پیشگیری از آن، اهمیت زیادی دارد.
در ادامهی این مطلب، به مهمترین نکاتی که هر مادر باردار باید درباره کمردرد در بارداری بداند، میپردازیم تا با آگاهی بیشتری این دوران را سپری کنید. پس تا انتها با سیسمونی اسپرینگ همراه باشید.
توجه: این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیهی پزشک نیست. شما باید در صورت تجربهی هرگونه کمردرد غیرطبیعی یا نگرانکننده در دوران بارداری، برای بررسی دقیق و دریافت درمان مناسب، با پزشک متخصص مشورت کنید.
کمردرد در بارداری به چه معنی است؟
کمردرد در بارداری به احساس درد، گرفتگی یا ناراحتی در ناحیه کمر گفته میشود که در اثر تغییرات طبیعی بدن در طی دوران بارداری ایجاد میشود. این درد ممکن است در قسمت پایین کمر، اطراف لگن یا ناحیهی پشت احساس شود و شدت آن از یک ناراحتی خفیف تا دردی که انجام برخی فعالیتهای روزمره را دشوار میکند، متغیر باشد. بسیاری از زنان باردار در مقطعی از بارداری این مشکل را تجربه میکنند و در اغلب موارد، این وضعیت به بیماری یا آسیب ستون فقرات ارتباطی ندارد. کمردرد ممکن است از سهماهه اول آغاز شود، اما معمولاً با پیشرفت بارداری و افزایش فشار وارد شده به ستون فقرات، شدت آن بیشتر میشود. با این حال، زمان شروع و شدت درد در همه زنان یکسان نیست و عواملی مانند وضعیت بدنی، آمادگی جسمانی، تعداد بارداریها و سابقه کمردرد پیش از بارداری میتوانند بر آن تأثیر بگذارند.
مهمترین عواملی که احتمال بروز کمردرد در بارداری را افزایش میدهند عبارتاند از:
- افزایش وزن و وارد شدن فشار بیشتر به ستون فقرات و عضلات کمر
- بزرگ شدن رحم و تغییر مرکز ثقل بدن
- شل شدن رباطها و مفاصل لگن در اثر تغییرات هورمونی
- ضعیف شدن نسبی عضلات شکم و افزایش فشار بر عضلات کمر
- ایستادن یا نشستن طولانیمدت
- بلند کردن نادرست اجسام و فشار آوردن به بدن
- سابقه کمردرد یا مشکلات اسکلتیعضلانی قبل از بارداری
در بیشتر موارد، این کمردرد بخشی از تغییرات طبیعی این دوران محسوب میشود و با رعایت اصول صحیح نشستن، ایستادن، خوابیدن و انجام تمرینهای مناسب از جمله یوگا در بارداری میتوان شدت آن را کاهش داد. البته اگر درد شدید، ناگهانی یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، باید هرچه سریعتر توسط پزشک بررسی شود.
علائم کمردرد در بارداری
کمردرد در بارداری همیشه به یک شکل ظاهر نمیشود. بعضی از مادران تنها احساس درد خفیفی در قسمت پایین کمر دارند، اما بعضی دیگر هنگام راه رفتن، نشستن، بلند شدن یا حتی تغییر وضعیت خواب، درد بیشتری را تجربه میکنند. شدت این درد در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً با پیشرفت بارداری بیشتر میشود.
رایجترین علائم کمردرد در بارداری عبارتاند از:
- درد مداوم یا گاهبهگاه در قسمت پایین کمر
- احساس گرفتگی یا کشیدگی عضلات کمر
- درد در ناحیه لگن یا بالای باسن
- درد پس از ایستادن یا نشستن طولانیمدت
- احساس ناراحتی هنگام خم شدن یا بلند کردن وسایل از روی زمین
- افزایش درد هنگام بلند شدن از رختخواب یا تغییر وضعیت بدن
- درد هنگام راه رفتن یا بالا و پایین رفتن از پلهها
- احساس خستگی در عضلات کمر پس از انجام کارهای روزمره
محل احساس درد نیز در همه زنان یکسان نیست. برخی فقط در قسمت پایین کمر احساس ناراحتی میکنند، اما در بعضی دیگر، درد در اطراف لگن یا پشت باسن نیز احساس میشود. گاهی این درد تا پشت ران ادامه پیدا میکند، اما معمولاً از زانو پایینتر نمیرود.
یکی دیگر از ویژگیهای کمردرد در بارداری این است که با استراحت یا تغییر وضعیت بدن، شدت آن کمتر میشود و دوباره با فعالیتهایی مانند ایستادن طولانی، پیادهروی زیاد یا انجام کارهای سنگین افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، بسیاری از مادران در پایان روز یا پس از انجام کارهای روزانه، درد بیشتری را احساس میکنند.
بیشتر موارد کمردرد در بارداری طبیعی هستند، اما همیشه علت یکسانی ندارد. گاهی تنها به دلیل فشار واردشده به کمر ایجاد میشود، اما در برخی موارد میتواند نشانهی وجود یک مشکل دیگر در بدن باشد. به همین دلیل، پزشک علاوه بر بررسی محل و شدت درد، به علائم همراه و زمان شروع آن نیز توجه میکند تا علت اصلی کمردرد مشخص شود.
کمردرد در بارداری چه زمانی خطرناک است؟
اگرچه همانطور که گفتیم بیشتر موارد کمردرد در بارداری ناشی از تغییرات طبیعی بدن هستند و جای نگرانی ندارند، اما گاهی این درد میتواند نشانهی یک بیماری، عفونت یا حتی عارضهای مرتبط با بارداری باشد. به همین دلیل نباید همه دردهای کمر را طبیعی تلقی کرد.
در صورت مشاهدهی هر یک از علائم زیر، لازم است هرچه سریعتر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- درد بسیار شدید یا ناگهانی: اگر کمردرد بهطور ناگهانی شروع شود، شدت زیادی داشته باشد یا به مرور زمان بدتر شود، باید توسط پزشک بررسی شود؛ بهویژه اگر با استراحت کاهش پیدا نکند.
- همراه شدن درد با انقباض رحم: کمردردی که بهصورت ریتمیک و همراه با سفت شدن شکم ایجاد شود، بهخصوص پیش از هفته ۳۷ بارداری، ممکن است از علائم زایمان زودرس باشد.
- تب، لرز یا احساس بیماری: وجود تب همراه با کمردرد میتواند نشانهی عفونت کلیه یا سایر عفونتها باشد و نیاز به ارزیابی و درمان فوری دارد.
- درد هنگام ادرار یا مشاهده خون در ادرار: این علائم ممکن است به عفونت مجاری ادراری یا سنگ کلیه مرتبط باشند. عفونت ادراری در دوران بارداری باید سریع درمان شود، زیرا در صورت پیشرفت میتواند به کلیهها آسیب برساند و خطر زایمان زودرس را افزایش دهد.
- بیحسی یا ضعف پاها: اگر کمردرد با بیحسی، گزگز، ضعف عضلات پا یا اختلال در راه رفتن همراه باشد، ممکن است نشاندهنده فشار روی اعصاب ستون فقرات باشد و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
- بیاختیاری در ادرار یا مدفوع: این وضعیت بسیار نادر اما اورژانسی است و میتواند نشانهی آسیب شدید به اعصاب ستون فقرات باشد. در چنین شرایطی باید بدون تأخیر به اورژانس مراجعه کرد.
- خونریزی واژینال یا خروج مایع از واژن: کمردرد همراه با خونریزی، یا خروج مایع آمنیوتیک میتواند نشانهی مشکلات مهم بارداری باشد و باید فوراً توسط متخصص بررسی شود.
