دربارهی فواید و مضرات پستانک همواره دیدگاههای متفاوتی وجود داشته است. برخی آن را وسیلهای مفید و بیخطر میدانند و برخی دیگر نگران تأثیر آن بر شیردهی، رشد دندانها یا سلامت نوزاد هستند. واقعیت این است که استفاده از پستانک نه بهطور مطلق مفید است و نه کاملاً مضر. آنچه اهمیت دارد، زمان شروع استفاده، نحوهی صحیح استفاده و رعایت توصیههای پزشکی است. با توجه به اهمیت این موضوع برای پدر و مادرها، در این مطلب قصد داریم در مورد این موضوع صحبت کنیم و مهمترین فواید، مضرات و نکات استفاده صحیح از پستانک را توضیح دهیم. پس تا انتها با اسپرینگ همراه باشید.
*محتوای ارائه شده صرفا جهت افزایش اطلاعات عمومی نوشته شده و جایگزین توصیههای پزشکی نیست.
پستانک برای نوزاد خوبه یا نه؟
پاسخ این سؤال به نحوهی استفاده از پستانک بستگی دارد. هیچیک از سازمانهای معتبر پزشکی استفاده از پستانک را بهطور کامل ممنوع نکردهاند، اما همگی تأکید میکنند که استفاده از آن باید با رعایت نکات ایمنی و پزشکی انجام شود. یعنی اگر به شکل درست و اصولی از آن استفاده کنید میتواند مزایای زیادی به همراه داشته باشد. ولی در غیر این صورت ممکن است باعث شکلگیری عادات بد و وابستگی بیش از حد کودک به پستانک شود. برای درک هرچه بهتر این موضوع، در ادامه فواید و مضرات پستانک را بر اساس گزارش وبسایت معتبر mayoclinic بیشتر توضیح میدهیم.
فواید پستانک برای نوزاد
استفاده صحیح از پستانک میتواند مزایای متعددی برای نوزاد به همراه داشته باشد که مهمترین آنها موارد زیر هستند.
-
آرام شدن نوزاد
بسیاری از نوزادان علاوه بر نیاز به تغذیه، نیاز غریزی به مکیدن دارند و همین عمل باعث آرامش آنها میشود. به همین دلیل، پستانک میتواند در فاصله بین وعدههای شیر، زمانی که نوزاد گرسنه نیست اما بیقرار است، به آرام شدن او کمک کند.
-
کاهش درد هنگام اقدامات پزشکی
بر اساس توصیههای پزشکی، استفاده از پستانک میتواند در زمان برخی اقدامات کوتاهمدت مانند واکسیناسیون، آزمایش خون یا نمونهگیری، احساس درد نوزاد را کاهش دهد. این اثر به دلیل خاصیت آرامبخش مکیدن است و در بسیاری از مراکز درمانی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
-
کمک به خوابیدن نوزاد
یکی دیگر از مزایای پستانک، کمک به خوابیدن برخی نوزادان است. اگر نوزاد در به خواب رفتن مشکل داشته باشد، مکیدن پستانک ممکن است به آرام شدن او کمک کند. البته اگر هنگام خواب، پستانک از دهان نوزاد خارج شد، نیازی نیست دوباره آن را در دهانش قرار دهید.
-
کاهش ناراحتی هنگام سفر با هواپیما
تغییر فشار هوا در زمان برخاستن یا فرود هواپیما ممکن است باعث احساس فشار یا درد در گوش نوزاد شود. از آنجا که نوزادان مانند بزرگسالان نمیتوانند با خمیازه کشیدن یا بلعیدن فشار گوش را تنظیم کنند، مکیدن پستانک میتواند به کاهش این ناراحتی کمک کند.
-
کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)
یکی از مهمترین یافتههای علمی دربارهی پستانک، کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد است. بر این اساس، اگر نوزاد پستانک را میپذیرد، بهتر است هنگام خواب روز یا شب از آن استفاده شود. البته اگر تمایلی به استفاده از پستانک ندارد، نباید او را مجبور کرد. و اگر هنگام خواب پستانک از دهانش افتاد، نیازی به قرار دادن دوباره آن نیست. پژوهشگران هنوز علت دقیق این اثر را نمیدانند، اما شواهد موجود و تاثیرات مثبت آن را تأیید کردهاند.
مضرات پستانک برای نوزاد
در کنار مزایای پستانک، استفادهی نادرست یا طولانیمدت از آن میتواند با مشکلاتی همراه باشد. در ادامه به برخی از مضرات احتمالی پستانک اشاره میکنیم.
-
وابستگی به پستانک
یکی از رایجترین مشکلات، وابستگی کودک به پستانک است. مثلا اگر نوزاد عادت کند فقط با پستانک بخوابد، ممکن است هر بار که هنگام خواب پستانک از دهانش خارج میشود، بیدار شود و گریه کند. در این شرایط، والدین ناچار میشوند بارها در طول شب پستانک را دوباره در دهان کودک قرار دهند. این موضوع بیشتر از آنکه برای نوزاد خطرناک باشد، کیفیت خواب کودک و والدین را تحت تأثیر قرار میدهد.
-
احتمال عفونت گوش میانی
پستانک ممکن است خطر عفونت گوش میانی را افزایش دهد. ولی میزان این عفونت از بدو تولد تا ششماهگی معمولاً در پایینترین سطح است. و این همان دورهای است که خطر سندرم SIDS در بالاترین حد قرار دارد و نوزاد نیز بیشتر از هر زمان دیگری به پستانک نیاز دارد. یعنی تا قبل از ۶ ماهگی بهتر است از پستانک استفاده کنید و بعد از این سن کم کم آن را محدود کنید.
-
مشکلات دندان در اثر استفادهی طولانیمدت
استفاده از پستانک در یک یا دو سال اول زندگی معمولاً باعث ایجاد مشکلات دائمی در دندانها نمیشود، اما ادامهی این عادت در سالهای بعد میتواند احتمال نامرتب شدن دندانها یا تغییر در ساختار فک را افزایش دهد. به همین دلیل بسیاری از متخصصان توصیه میکنند که روند ترک پستانک پیش از دو سالگی آغاز شود.
-
اختلال در شیردهی توسط مادر
اگر به نوزاد شیر مادر میدهید، بهتر است صبر کنید تا شیردهی و گرفتن درست سینه توسط او کاملاً عادی و راحت شود، سپس پستانک را معرفی کنید. تحقیقات نشان دادهاند که وقتی پستانک بعد از روتین شدن شیردهی داده شود، هیچ تأثیری بر طول مدت شیردهی ندارد. این تحقیقات همچنین نشان دادند که استفاده از پستانک تأثیری بر دریافت سایر غذاها هم ندارد. تنها نکتهی منفی پستانک در این مورد این است که اگر قبل از شکل گرفتن عادات شیر خوردن، آن را به نوزاد بدهید ممکن است در گرفتن سینهی مادر دچار مشکل شود.
نکات مهم در مورد پستانک نوزاد
اگر تصمیم گرفتهاید برای نوزاد خود از پستانک استفاده کنید، رعایت نکات زیر ضروری است.
-
پستانک را جایگزین شیر نکنید
پستانک نباید برای به تعویق انداختن یا حذف وعدههای شیر استفاده شود. اگر نوزاد گرسنه است، ابتدا باید تغذیه شود. پزشکان توصیه میکنند پستانک فقط بعد از شیر خوردن یا بین وعدههای غذایی استفاده شود، زمانی که مطمئن هستید کودک گرسنه نیست.
-
اگر نوزاد پستانک را قبول نمیکند، اصرار نکنید
همهی نوزادان به پستانک علاقه ندارند. پس اگر فرزندتان چند بار پستانک را پس زد، او را مجبور به استفاده نکنید. برخی نوزادان بدون پستانک نیز بهخوبی آرام میشوند.
-
از پستانک یکتکه و استاندارد استفاده کنید
از پستانکهای یکتکه با سری نرم، دارای سوراخ تهویه و اندازهی متناسب با سن کودک استفاده شود. مدلهایی که دو تکه هستند ممکن است اتصالات خوبی نداشته باشد و در اثر فشار از هم جدا شوند و کودک تلاش به خوردن آن کند.
-
بهداشت پستانک را جدی بگیرید
سیستم ایمنی نوزاد، بهویژه در شش ماه نخست، هنوز کامل نشده است. بنابراین لازم است پستانک مرتب شسته و ضدعفونی شود. برای این کار میتوانید از بخار آب جوش و یا ماشین ظرفشویی استفاده کنید. هیچ گاه از دهان خود برای تمیز کردن پستانک استفاده نکنید. برخی والدین به اشتباه فکر میکنند این روش سادهای برای تمیز کردن است، در حالی که ممکن است نتیجهی عکس داشته باشد و پستانک جرم بیشتری بگیرد.
-
هرگز پستانک را به مواد شیرین آغشته نکنید
آغشته کردن پستانک به شکر، نبات، عسل یا هر ماده شیرین دیگری به هیچ وجه توصیه نمیشود. این کار خطر پوسیدگی دندان را افزایش میدهد.
-
پستانک را به گردن نوزاد نبندید
یکی از مهمترین توصیههای ایمنی این است که پستانک را با بند به گردن، دست یا تخت نوزاد نبندید. این کار میتواند مخصوصا در هنگام خواب برای فرزندتان خطرآفرین باشد.
-
پستانک را بهموقع کنار بگذارید
هرچه سن کودک بیشتر میشود، مزایای پستانک کمتر و احتمال عوارض منفی آن بیشتر میشود. بسیاری از متخصصان توصیه میکنند که فرایند ترک پستانک از پیش از دو سالگی آغاز شود. البته زمان دقیق ترک باید با توجه به شرایط هر کودک و زیر نظر پزشک تعیین شود.
جمعبندی
پستانک میتواند برای برخی نوزادان وسیلهای کاربردی باشد و برای برخی دیگر ضرورتی نداشته باشد. به همین دلیل، تصمیمگیری دربارهی استفاده از آن نباید بر اساس تجربهی اطرافیان یا باورهای رایج انجام شود، بلکه بهتر است شرایط هر نوزاد، نحوهی تغذیه و توصیههای پزشک در نظر گرفته شود. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، استفادهی آگاهانه، رعایت اصول بهداشتی و کنار گذاشتن پستانک در زمان مناسب است. با رعایت این نکات، والدین میتوانند با آرامش بیشتری درباره استفاده از پستانک تصمیم بگیرند و سلامت کودک خود را تضمین کنند.
